Bij het aanleggen van een zwembad kan een tuinarchitect een serieuze meerwaarde bieden. Daarom ging de redactie in gesprek met enkele toppers uit het vak. Berwout Dochy van Studio Verde, Roeland Vranckx van Tuinarchitectuur Vranckx en Tuinarchitect Ken Verelst — allen zijn ze gepassioneerde ontwerpers die in hun loopbaan al honderden tuinen en zwembaden ontwierpen. Het trio is het alvast over een topic eens: een vloeiende samenwerking tussen zwembadbouwer en tuinarchitect levert resultaten op die de verwachtingen van de klant steevast overstijgen! Dienen de twee disciplines en sectoren de handen meer in elkaar te slaan? We zochten het voor je uit!

Communicatie & teamplay
Een particulier met een zwembaddroom klopt ofwel bij een zwembadbouwer aan, ofwel bij een tuinarchitect. Hoe gaat een tuinontwerper met deze opdracht om en wat is hierbij jullie plan van aanpak?

VRANCKX: “Zwembadbouwers die het belang inzien van de integratie van een zwembad in een globaal tuinplan, sturen potentiële kopers vaak naar ons door. Het omgekeerde is ook waar. Wanneer wij een zwembad in onze tuinplannen optekenen, linken we onze klanten met zwembadbouwers.”  

VERELST: “Een goede ‘flow’ tussen deze drie spelers is een absolute meerwaarde om een hoogwaardig zwembad te bekomen. De combinatie van de technische kennis van de zwembadbouwer met de esthetische en functionele visies van de tuinarchitect, leidt tot het meest foutloze parcours en eindresultaat. We hebben elkaar nodig en wisselen maximaal kennis en ervaringen uit om adembenemende en duurzame realisaties te scoren.” 

DOCHY: “Als een particulier vraagt naar een zwembad bij een tuinarchitect, is dat vaak slechts een onderdeel van een veel grotere ‘vraag naar beleving’. Het draait niet zozeer om het zwembad zelf, maar rond de ‘look-and-feel’: het uiterlijk maar vooral de ervaring en de beleving van het zwembad. Ons tekenatelier bedient vooral klanten die ernaar verlangen om in en rond het zwembad, met gezin, kinderen en vrienden, gedeelde momenten te beleven. We schrijven dan een volledig ‘tuinverhaal’, waar het zwembad uiteraard een essentieel onderdeel van uitmaakt. Als tuinarchitect werken we alles daarbij uiterst zorgvuldig uit: van ontwerp, over vergunning tot regie.”

VRANCKX: “De knapste realisaties komen tot stand wanneer een architect de regie op zich neemt, een zwembadbouwer het zwembad realiseert en de tuinaannemer de tuin verfijnt. De zwembadbouwer zal bovendien, met ons doordachte tuinplan in de hand, zijn imago versterken. Want met een zwembad dat gelegen is in een uitgebalanceerde en creatieve tuin, legt hij een uniek portfolio aan. Hiermee kan hij wederom nieuwe klanten overtuigen. Op deze wijze behalen we een stevige wissel- en samenwerking van wederzijds succes.”

De drie tuinarchitecten zijn ervan overtuigd dat ze zowel zwembadbouwers als opdrachtgevers kunnen ontzorgen. Beide vakgebieden, zwembad en tuin, kunnen elkaar naar een hoger niveau tillen. Samenwerking en teamplay zijn prioritair in het behalen van innovatieve zwembad-projecten, die niet alleen technisch solide zijn, maar ook visueel attractief, tijdloos en functioneel.

Sfeer, beleving & ruimtegevoel 
‘Het geheel is meer dan de som der onderdelen’. Zoals deze leuze voor zowat alles in het leven opgaat, zo ook voor een tuin met zwembad. Een zwembad is onlosmakelijk gekoppeld met poolhouse, interieur, terrassen, beplanting, verlichting, beregening, afwatering, de perceelsgrenzen enzovoort. Het is de harmonische combinatie tussen al deze lagen en elementen, die een tuin tot een paradepaardje maakt.

VERELST: “Dat het geheel om een holistische aanpak en visie vraagt, hoeft gelukkig geen betoog meer. Dat een tuinarchitect voor dit alles feeling en kunde heeft, ook niet. We zien het zwembad niet als een geïsoleerd element maar willen een totale outdoor experience creëren. We streven naar die onverklaarbare ‘wow’-factor, waarbij een tuin evenwichtig aanvoelt en waarbij elke tuinlaag bij elkaar past. Een zwembad maakt deel uit van dat unieke totaalplaatje, maar een tuin is meer dan een zwembad alleen. Het bad overheerst en domineert de ruimte liefst niet. Een tuinarchitect heeft de ervaring en kennis om de beste locatie voor een zwembad te gaan determineren en motiveren.”

VRANCKX: “Een zwembadbouwer kent alles van zwembadconstructies en -technieken. Maar soms merk ik een lichte onderschatting in de rol die een tuinarchitect kan spelen in de perfecte integratie van het zwembad in de tuin, met alle sfeerschepping daarrond. Wij tonen klanten vaak verschillende opties qua zwembad-inplantingen met 3D-visualisaties. Zo kunnen we onze definitieve en de beste keuze onderbouwen. Met vergelijkende impressies verhelderen we wat de effecten zijn van ingrepen zoals een verhoogde zwembadrand, de symbiose met het poolhouse, een verdiepte zitkuil, verlichting, treden die het zwembad flankeren, schaduwzones …”

DOCHY: “Als tuinarchitect hebben we een verbindende rol tussen architectuur en natuur en alle daarbij horende elementen. Wij kunnen een zwembad prachtig integreren, maar we hebben ook de zwembadbouwer, met hun uitgekiende expertise, nodig in het schrijven van dat tuinverhaal.  Bij Studio Verde hameren we er telkens op dat samenwerking en communicatie, met alle partners, de sleutel is tot een geslaagd project. Als ontwerper stopt de taak niet met louter een mooi design. De finesse zit net in de samenwerking tussen alle uitvoerende partijen en de bouwheer. We beschouwen ons als een verbindende lijm tussen dit alles.”

Naadloze integratie
‘Naadloos’ is misschien wel het meest gehypete woord van de afgelopen jaren. Het is dan ook zowat het belangrijkste doel dat tuinarchitecten nastreven. Mag een zwembad, qua ligging, overheersen in de tuin of liever een meer discrete inplanting?

VERELST: “Ik vind dat elke zwembad-tuin, moet worden ‘ontworpen’. We creëren dan een samenhangend geheel dat in lijn is met  het bestaande terrein. Tuinarchitecten houden hierbij rekening met de zon- en windrichting, met geluiden, de balans tussen open en gesloten plaatsen, de invloed van de seizoenen, het juiste planten- en materialengebruik en de wensen van de eigenaars zoals privacy, toegang en comfort.”  

“Afhankelijk van de wens van de klant, bekijken we waar het zwembad zich het beste situeert. Elke situatie is anders. Soms kan het interessant zijn het zwembad te koppelen aan het hoofdterras bij de woning. Andere klanten hebben liever een intiemer ‘wellness-hoekje’ met zwembad, dat ietwat verscholen ligt. Een zwembad hoeft daarom ook niet tegen een poolhouse te liggen, maar kan misschien een subtielere inpassing vragen. Met een smal randprofiel kan een bad eveneens fraai ogen. Zo kan het als een spiegel in het gazon liggen, zonder nabijheid van terrassen. Een zwembad hoeft niet als centrale eyecatcher in de tuin te liggen, ook al is het altijd een kloppend hart.”

VRANCKX: “Een zwembad zo naadloos mogelijk in een tuin integreren, is immer onze missie. Een zwembad is maar één van de puzzelstukjes die een tuin tot een samenhangend en levendig geheel boetseren. De laatste decennia zien we een zwembad gelukkig meer als een deel van die tuinpuzzel. We laten zwembadranden doorlopen in gelijke terrastegels of zitmuren, voegen doorlopende muurelementen en trappen toe, matchen de materialen enzovoort. Een zwembad is nu meer dan het geïsoleerde en door tegels omrande schilderijtje van weleer, dat geen binding had met de overige tuindelen. Een tuinarchitect denkt, bij het bepalen van de toekomstige ligging van het zwembad ‘out of the box’. Vaak zijn de meest voor de hand liggende opties, waaraan een klant denkt, niet de mooiste en meest vernieuwende.” 

DOCHY: “Elke locatie vraagt zijn eigen specifieke aanpak, waarbij het zwembad zijn plaats kent in de al even specifieke visie. Het is inderdaad zo dat we nu afstappen van het klassieke zwembad en vaak uiteenlopende en uitdagende constructies bedenken en realiseren. Soms moet het zwembad geïntegreerd worden als een natuurlijke waterplas. Maar evengoed ontwerpen we tuinen waar het zwembad een architecturaal object vormt in een natuurlijke omgeving.”

Knelpunten worden opportuniteiten
Niet alleen met het maximaliseren van kansen hebben tuinontwerpers veel ondervinding, maar ook de beperkingen nemen zij onder de loep. Zo worden niveauverschillen vaak als een moeilijkheid beschouwd, terwijl een tuinarchitect deze eerder als een kans ziet om een unieke tuin met zwembad vorm te geven.

DOCHY: “Waar eigenaars bestaande tuinelementen of -situaties misschien als een beperking zien, gaan tuinarchitecten deze meestal als kans en troef uitspelen. Vaak worden we gecontacteerd wanneer een bouwheer zelf de bomen door het bos niet meer ziet. En die uitdagingen vormen vaak de leukste opdrachten. We hebben al zwembaden geplaatst op hellingen, op daken en in allerhande vormen. Daarin zit net het boeiende aspect van onze job verscholen: bij ons gaat het over veel meer dan louter het zwembad. Het gaat om de juiste niveaus, planten, materialen, sfeer, verlichting, vormgeving enzovoort.”

VRANCKX: “Essentieel en onderschat is het ‘zwemgevoel’ dat men in het bad ervaart. Verlaagde en geborgen zwembaden zijn het aangenaamst om in te zwemmen en creëren een intiem gevoel. Net zoals zwembaden die worden omrand met beplanting of nabije tuinwanden. In verhoogde zwembaden voelt men zich meer kwetsbaar en bekeken. Als ik foto’s van sommige zwembaden zie, dan denk ik soms: zou het fijn zijn om daar(in) te zwemmen? De zwembadkiekjes ogen dan wel schitterend, maar misschien is er een gemis aan comfortabel zwemgevoel.” 

VERELST: “Met niveauverschillen in een zwembadtuin wekken we als tuinontwerper graag spanning op. Ook al is de tuin vlak van nature, zelfs dan creëren we soms attractiviteit met lichte glooiingen. Zijn er al hoogteverschillen aanwezig in de tuin? Des te leuker om dit uit te spelen, vooral met een zwembad dat dan een verbindende schakel vormt tussen de verschillende niveaus. Het bouwen van een zwembad schept tevens de kans om kunstzinnig om te springen met de grondoverschotten: verhoogde plantenbakken, keermuren, banken, hellingen … Een tuinarchitect heeft een creatief brein en denkt steevast toekomstgericht.”

Bedankt voor het gesprek, heren.