Casa Jabuticaba – São José dos Campos, Brazilië
Gelegen in São José dos Campos, in het binnenland van Brazilië, is Casa Jabuticaba opgevat als een woning waarin water de hoofdrol speelt. Het project is ontworpen door Fernanda Marques Arquitetura en steunt op een reeks doordachte ruimtelijke ingrepen die het buitenleven diep in de woning brengen.

Al bij aankomst zet water de toon. Vanop straat bereik je de grote, glazen, pivoterende voordeur, waarachter zich een kleine binnentuin met waterspiegel en een bodem van keien verschuilt. In deze entree leidt een kort pad dwars door het water naar een salon waarvan de achterwand bestaat uit een openschuifbare glaspartij, die rechtstreeks uitgeeft op het langgerekte zwembad in de achtertuin.

De villa is opgebouwd in een L-vorm, waarbij het zwembad zich vanuit de binnenhoek van de L uitstrekt en zo de belangrijkste leefruimtes op het gelijkvloers met elkaar verbindt. Het zwembad beslaat de volledige korte zijde van de L. De helft van de waterpartij bestaat uit een ondiepe plage met een geïntegreerde spa, terwijl het andere deel diep genoeg is om lange baantjes te trekken.

Woon- en eetruimte richten zich volledig naar het water. Daardoor is het zwembad geen klassiek achtertuinelement, maar een visuele, ruimtelijke en functionele schakel die de woning samenhoudt. De strakke vormgeving, de beperkte materiaalkeuze en de nauwe aansluiting met terras en gevels geven de waterpartij een uitgesproken minimalistisch karakter.

Die ruimtelijke samenhang wordt verder versterkt door de metalen draagstructuur van Casa Jabuticaba, die niet louter constructief is, maar ook expliciet als zichtbaar ontwerpelement wordt ingezet. Het huis is volledig opgebouwd rond een metalen structuur die de constructie licht houdt, dunnere en lineaire vloerplaten mogelijk maakt en grote openingen naar buiten ondersteunt. Rond het terras en het zwembad treedt die structuur duidelijk naar voren in de vorm van metalen kolommen, liggers en pergola-achtige frames. Ze fungeren niet alleen als draagstructuur, maar ook als architecturaal kader voor de buitenruimte, waarin binnen en buiten naadloos in elkaar overlopen.

De open en heldere opzet van het ontwerp stelt hoge eisen aan de uitvoering. Doordat vloeren, terrassen en zwembadranden zonder visuele onderbreking in elkaar overlopen, moeten overgangen, randafwerkingen en afwatering tot in detail kloppen, aangezien elke afwijking meteen zichtbaar wordt.

De materiaalkeuzes zijn bewust beperkt gehouden. Travertin wordt toegepast als een doorlopende vloer van de entree tot aan het zwembad en verbindt zo de belangrijkste leefruimtes met elkaar. Omdat binnen- en buitenzones hier in elkaar overlopen, vraagt dat extra aandacht voor slipweerstand, voegopbouw en waterbelasting. Hout, glas en metaal vullen dit geheel aan, terwijl grote schuiframen de scheiding tussen leefruimte en terras bijna volledig laten verdwijnen.

Architectuur: Fernanda Marques Arquitetura
Fotografie: Fernando Guerra